In iedere kerstperiode kun je wel een planetariumshow bezoeken over de ster van Bethlehem. Dat is een mooie manier om wetenschap aan de Bijbel te koppelen, want de posities van sterren en planeten kun je heel nauwkeurig berekenen, zelfs tot duizenden jaren geleden. Zo is het mogelijk om te bekijken hoe de hemel eruitzag rond de tijd van Jezus’ geboorte.

In 1603 zag de Duitse astronoom Johannes Kepler een samenstand (conjunctie) van de planeten Jupiter en Saturnus. Kort daarop verscheen er ook een nieuwe ster (nova) aan de hemel; vanaf de aarde gezien stond die vlak bij de conjunctie. Kepler berekende dat zo’n samenstand in een ‘vuur-sterrenbeeld’ (zie kader) ongeveer elke 800 jaar plaatsvond; dus ook rond de geboorte van Jezus, namelijk in 7 v.Chr.

„De conjunctie van Jupiter en Saturnus wordt vaak gezien als de ster van Bethlehem.”

Let wel: Jezus is niet in het jaar nul geboren. Toen de monnik Dyonisius Exiguus in 525 n.Chr. een jaartelling maakte, gebaseerd op de geboorte van Jezus, maakte hij een rekenfout. Jezus is waarschijnlijk in het jaar 3 of 4 v.Chr. geboren. Een conjunctie die een paar jaar daarvoor plaatsvond zou dan voor de wijzen een teken geweest kunnen zijn om op pad te gaan.

Doordat de aarde sneller om de zon draait dan Jupiter en Saturnus leek het in het jaar 7 v.Chr., vanaf de aarde gezien, alsof Jupiter eerst Saturnus inhaalde, toen achterbleef en vervolgens weer sneller ging. Dat betekent dat er maar liefst drie conjuncties waren in 7 v.Chr. (rond 29 mei, 29 september en 5 december). Zou dit verklaren waarom de wijzen de ster een poosje niet zagen en naar Herodes moesten om te informeren naar de Koning van de Joden?

De conjunctie van Jupiter en Saturnus wordt vaak gezien als de ster van Bethlehem. Voor astronomen is dat inderdaad een mooi teken aan de hemel. Maar… er zijn wel meer interessante hemeltekenen.

Op basis van de informatie uit Mattheüs 2 kun je verschillende opties nagaan om te zien of ze bij het verslag van de wijzen uit het oosten passen. Wat zou de ster van Bethlehem geweest kunnen zijn?

Conjunctie

De populairste kandidaat voor de ster van Bethlehem is de op de vorige pagina beschreven drievoudige samenstand van Jupiter en Saturnus in 7 v.Chr. Maar zelfs bij die samenstanden, zo kun je berekenen, waren Jupiter en Saturnus nog ver genoeg van elkaar gescheiden dat je ze niet als één ster zou bestempelen. De wijzen zagen duidelijk ‘Zijn ster’, niet ‘Zijn sterren’.

Bekijk de andere 4 opties in het decembernummer van Weet Magazine dat op donderdag 30 november verschijnt.


Dit is een selectie uit een artikel dat verscheen in Weet Magazine.
Meer weten? Je leest het in Weet Magazine december 2017.